Dù đã chậm, nhưng tôi nghĩ đây là cơ hội tốt còn lại để thay đổi, cần cân nhắc kỹ các yêu cầu, và có lịch trình và thời kì thực hiện đề án đổi mới
Vấn đề chính hiện không phải là bắt đầu từ chất lượng nguồn nhân công thấp hay kinh tế chậm phát triển, mà là một định hướng phát triển kinh tế, xã hội ngắn và dài hạn được nghiên cứu và phân tách bài bản, có sự đồng thuận và tin cậy lớn trong từng lớp.
Năm 1968, phi thuyền Appolo 11 đáp an toàn xuống mặt trăng, và Neil Armstrong là người trái đất trước hết đặt chân xuống mặt trăng. Một khi kế hoạch phát triển kinh tế và từng lớp trong chu kỳ 10 đến 25 năm còn quá nhiều bất cập, thì rất khó định hướng và kế hoạch nguồn nhân công một cách hiệu quả. Mô hình có thể áp dụng cho nền kinh tế nông nghiệp, công nghiệp, trí thức.
Không ít người lúc đó cho là ảo mộng. Ông đã từng làm việc ở nước ngoài nhiều năm, ông thấy rằng có nhất quyết nhà nước phải chi thẳng tắp ngân sách cho giáo dục công nữa không? Ông Trần Đức Cảnh: Theo ước tính thì Việt Nam tiêu xài cho giáo dục công khoảng 6.
Liên quan tới Đề án đổi mới giáo dục, Báo điện tử Giáo dục Việt Nam có cuộc phỏng vấn đối với ông Trần Đức Cảnh, qua bàn bạc ông Cảnh khẳng định: “Vấn đề giáo dục của sơn hà biểu lộ hiện nay, đã bắt đầu từ những nguyên cớ sâu xa, số lượng nhà giáo tăng nhanh và chất lượng giảm chỉ là một phần của câu chuyện.
Những nghiên cứu về phát triển nguồn nhân công cấp nhà nước hay khu vực mang tính hàn lâm hay tính ứng dụng của các trường đại học, trọng điểm hay nhóm nghiên cứu uy tín, thường được mổ xẻ, phân tích, bàn cãi trực tính trên các tạp chí khoa học, diễn đàn hay trong các hội thảo về đề tài phát triển nguồn nhân lực. Để đề án đổi mới toàn diện giáo dục muốn được hiệu quả thì trước hết phải hiểu và giải quyết được cái gốc của vấn đề”.
Bài tới: Lỗi hệ thống phải giải quyết từ hệ thống. Phải chăng sự đánh đồng, chia điều ngân sách giáo dục và ăn xài không đúng ý thức và đích, hoang toàng giờ là một phần của vấn đề ? Đã đến lúc chúng ta phải đặt ưu tiên ngân sách cho đích và loại bỏ những chương trình, dự án không quan yếu hay không cần thiết cần thiết.
Với mức xài cho giáo dục này thì Việt Nam đã lọt vào top 25% các nhà nước đầu tư lớn cho giáo dục.
Với kinh nghiệm của mình ông nhìn vấn đề này như thế nào? Ông Trần Đức Cảnh: Vấn đề giáo dục của đất nước tả bây giờ, đã bắt đầu từ những nguyên nhân sâu xa, số lượng nhà giáo tăng nhanh và chất lượng giảm chỉ là một phần của câu chuyện.
Quan trọng nhất là xác định đúng đích đặt ra và thiết kế được “động cơ” hướng tới của giới nhà giáo và học sinh, sinh viên trong thời đại hội nhập và phát triển đất nước.
Chúng ta hoàn toàn có thể thiết kế mô hình đào tạo và phát triển nguồn nhân lực theo hình Pyramic, theo hướng và kế hoạch phát triển (nhu cầu) kinh tế/tầng lớp trong chu kỳ 10 đến 30 năm. Mặt khác, tăng nguồn vốn vay dành cho sinh viên, hình thức gián tiếp giúp các trường tăng nguồn thu và tăng chất lượng lâu dài. Ông Trần Đức Cảnh cho biết, nhà nước phải giảm tỉ lệ sinh viên trường công xuống dưới 50% hoặc thấp hơn.
2% của GDP hay 20% ngân sách quốc gia (năm 2013). Giảm số sinh viên cao đẳng, đại học ở các trường công từ 87% xuống còn 50%, hay thấp hơn, trong thời gian 20-30 năm, thì số lượng sẽ giảm và chất lượng sẽ tăng, nếu xây dựng được mục tiêu rõ ràng và động cơ hướng tới. PV: Đội ngũ nhà giáo được đánh giá là phát triển nhanh về số lượng nhưng lại bất cập về chất lượng, về cơ cấu, thiếu động lực tự học và tự đổi mới.
Tiếng Anh có câu “con quỷ nó nằm ở trong phần chi tiết”. Để đề án đổi mới toàn diện giáo dục được hiệu quả thì trước nhất phải hiểu được cái gốc của vấn đề. Cơ chế thị trường sẽ dần đào thải các trường kém chất lượng. Tổng thống Kennedy đã tuyên bố trong ngày nhận chức Tổng thống năm 1961, rằng cuối thập kỷ 1960, nước Mỹ sẽ đưa người lên cung trăng.
Ở Mỹ, chính quyền địa phương cấp hết thảy ngân sách cho trường công (từ mẫu giáo đến lớp 12), chính quyền bang cung cấp một phần ngân sách cho các đại học công, do đó học phí trường công dành cho sinh viên ngụ cư tại tiểu bang thấp hơn so với sinh viên đến từ các bang khác, hay nước ngoài, một phần tạo điều kiện và sự công bình cho sinh viên thuộc gia đình có thu nhập thấp.
Điển hình động cơ chính đáng của nhà giáo là đồng lương tương hợp để đảm bảo cuộc sống; môi trường giảng dạy thông thoáng để phát huy sáng tạo và tiềm năng; được học sinh và từng lớp trọng. Và phải làm triệt để, nếu chỉ đổi thay mới nửa mùa thỉnh thoảng còn tệ hại hơn là không thay đổi.
Quyết liệt và triệt để PV: Ông đánh giá thế nào về Đề án đổi mới cơ bản và toàn diện nền giáo dục đào tạo của Bộ GD&ĐT? Nhìn vào Đề án này ông có hy vọng gì về đổi mới giáo dục? Ông Trần Đức Cảnh: Về các vấn đề được nêu ra trong Đề án Giáo dục, là những vấn đề bây chừ cả từng lớp đang quan hoài, theo tôi tương đối là ổn.
Nếu hệ thống dùng tốt người có khả năng thì đó là động cơ lớn cho người người học, và tinh thần cầu tiến; còn nếu công việc phần đông chỉ có được qua quan hệ riêng, hoặc chỉ dựa vào bằng cấp để vào cửa, bất chấp khả năng, thì động cơ học hành dễ biến thành tiêu cực. Nhưng tại sao chất lượng giáo dục đào tạo lại thấp so với các nước trong khu vực, chưa nói thế giới. Các trường đại học, trọng điểm đào tạo tự nghiên cứu và tham khảo các tài liệu cần thiết để đồ mưu hoạch cho riêng mình, xem đây như là một nghiên cứu thị trường cho định hướng phát triển của mình.
Giảm sinh viên trường công xuống 50% và thấp hơn PV: Thưa ông, ngân sách cho giáo dục của chúng ta bây giờ chỉ có 20%, trong khi đó rất nhiều loại hình trường “bấu víu” vào đây, đặc biệt là các trường công lập.
Nhưng về kế hoạch thực hiện cụ thể thì có nhẽ còn nhiều việc cần bàn và tranh biện. Hay chuyển đổi từ một nền kinh tế nông nghiệp sang công nghiệp/trí thức như Việt Nam, trong một chu kỳ nhất quyết. Ở các quốc gia phát triển, kế hoạch phát triển nguồn nhân lực phải gắn liền với nhu cầu phát triển kinh tế và tầng lớp theo nghĩa rộng.
So với các nước trong khu vực, giáo dục Việt Nam còn rất lạc hậu và lúng túng trong lối ra. Ai cũng biết, nếu không đặt ra mục tiêu để hướng tới, thì chúng ta chỉ rề rà với nhau cho hết ngày, hết chuyện thôi. Thêm vào đó là kế hoạch tập trung của Bộ GD&ĐT qua việc cấp chỉ tiêu cho các trường đại học, cao đẳng hằng năm, còn mang tính chủ quan. Theo tôi thì nhà nước vẫn phải chi ngân sách cho các trường công hằng năm, để phục vụ mục đích công, vấn đề là chi bao nhiêu và chi như thế nào để các trường có điều kiện phát triển.
Để có sự đối xử công bình, các trường ngoài công lập (tùy theo mô hình) nên có được những ưu đãi như: được cấp đất miễn phí, không trả thuế thu nhập trường (công ty), được dự một cách bình đẵng vào các chương trình và hiệp đồng với chính quyền một số đề án như các trường công.
Như vậy là hệ thống có vấn đề, thậm chí trầm trọng. Một trong 6 yếu kém của Đề án chỉ ra rằng, duyên cớ làm hạn chế chất lượng nguồn nhân lực của giang sơn chính là chất lượng giáo dục còn thấp, có quan điểm cho rằng, chất lượng nguồn nhân lực thấp bắt nguồn từ kinh tế chậm phát triển? Ông Trần Đức Cảnh: Hai vấn đề này tương quan chặt với nhau.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét