Nếu Rock chỉ là chất liệu…
…Thì Rock vẫn tồn tại ở Việt Nam từ rất lâu nay rồi, từ thời kỳ hoàng kim của Rock Sài gòn trước 1975 với những cái tên sau này cũng đình đám ở thị trường nhạc nhẹ như Lê Hựu Hà, Nguyễn Trung Cang, Elvis Phương… Có khá nhiều tranh cãi trước nay xoay quanh câu hỏi “Rock là gì?” và những bàn cãi liên hồi ấy đến từ sự khác biệt trong điểm tựa tranh biện. Nếu chỉ xét trên khía cạnh chuyên môn đơn thuần, tức chỉ chăm chú xét vào chất liệu âm nhạc, thì chuyện một nhạc sỹ viết một ca khúc theo đúng phong cách rock không hề khó. Rồi sau đó, nhạc sỹ đó kiếm một nhà sinh sản thông thuộc cặn kẽ từng loại thể âm nhạc để sinh sản bản ghi âm qua một giọng ca nghe rất ‘rock’ cũng là việc hoàn toàn dễ dàng. Ca khúc ấy ra lò, thế là có một sản phẩm rock ra trò.
Nhưng điều đó không quyết định được bộ ba nhạc sỹ-nhà sản xuất-ca sỹ kia là những rocker đích thực được. Giới sản xuất âm nhạc có nghề ai chẳng hiểu cỗi nguồn của rock là từ Bắc Mỹ, với khởi nguồn từ Blues, đi qua những sực nức như ragtime, swing, rock’n roll rồi back beat và điểm đến là rock. Sự am hiểu ấy của họ đủ giúp họ tạo ra những sản phẩm rock đúng nghĩa về chất liệu. Và ở Việt nam, không thiếu những nhà sinh sản đủ tường như thế mà tiêu biểu có thể kể ra là Đức Trí, Tuấn Khanh hay Quốc Bảo… Thậm chí, trong số họ đã có người từng thử sức với Rock mà điển hình là trường hợp của Đức Trí với cái tên Phạm Anh Khoa. Các sản phẩm của bộ đôi này thực sự là nhạc rock đúng nghĩa nhưng trên các diễn đàn rock, diễn đàn metal, thính giả vẫn không coi PAK là một rocker điển hình. Họ nhận xét về thứ rock của Phạm Anh Khoa khác hẳn với những gì họ vẫn hình dong về rock và những nhận xét đó không sử dụng bất kỳ một luận cứ nào mang tính chuyên môn rõ rệt.
Trong khi đó, những band nhạc rock Việt được họ yêu thích lại không hoàn toàn chơi một thứ âm nhạc đúng chất liệu rock. Ví dụ như nhóm Bức Tường, nhóm được coi là hồn của Rock Việt. Thứ nhạc mà Bức Tường mang lại chỉ có chút hơi hướm rock ở phần hình thức mà thôi. Căn bản, chất liệu của họ vẫn rất…pop và đa số là những thứ được gọi là soft rock. Sự lầm tưởng Cơ bản ấy nằm ở những dị biệt về sự xác định giá trị của những rocker duyệt lăng kính so sánh giữa underground với mainstream. Người nghe rock Việt vẫn trọng những band underground hơn và cho rằng ở thế giới mainstream chỉ toàn ‘rock giả vờ’.
Đó là một thành kiến sai trái thực sự và cho thấy người nghe rock ở Việt nam thực sự thiếu kiến thức âm nhạc phổ biến (đặc biệt là kiến thức về phong cách và loại thể âm nhạc) để nhận định đâu là rock và đâu không phải là rock…
 Thứ nhạc mà Bức Tường mang lại chỉ có chút hơi hướm rock ở phần hình thức mà thôi...
Rock không chỉ là âm nhạc thuần tuý
Bản chất, rock (cũng như hip-hop hay rap sau này) đã vượt khung giới hạn của chuyên môn âm nhạc thuần tuý để trở nên một trào lưu văn hóa. Đây mới chính là điểm nhiều người lầm tưởng về rock nhất. Phần lớn khán giả thường nhật chỉ nghĩ rock thuần tuý chỉ là một thể loại âm nhạc không hơn không kém trong khi thực ra rock ở phạm vi rộng hơn nhiều. Văn hóa rock, tinh thần rock mới là thứ tạo nên giá trị đích thực của các rocker chứ không phải thể loại âm nhạc mới tạo ra định danh ấy cho họ.
Điển hình là The Beatles. Họ không hẳn chỉ chơi nhạc rock và nhiều, thậm chí rất nhiều, những tuyệt phẩm của họ được viết theo loại thể khác hẳn nhưng họ vẫn được coi là một trong những ngọn cờ đầu của văn hóa rock. Đó là một văn hóa tạo ra cho mình một đời sống riêng, biệt lập với những thang giá trị cũng hoàn toàn biệt lập.
The Beatles luôn được coi là một trong những ngọn cờ đầu của văn hóa rock
Vậy thì văn hóa rock là gì?
Giảng giải nó, khó hơn cả đi tìm định nghĩa yêu là gì và chẳng ai có khả năng Giải thích một cách thấu khái niệm ấy. Nhưng có thể mong một điểm rất chung của những rocker thực sự là họ xoành xoạch có thái độ cự tuyệt hoàn toàn đối với những giá trị phổ thông của cộng đồng và tạo ra cho mình một giá trị riêng, mới. Tư duy của họ khác hơn; mối quan tâm của họ khác hơn; phản ứng của họ khác hơn; lối sống của họ cũng khác hơn. Những thứ đó mới là điểm quan trọng của rocker chứ không phải là những quần, áo, tóc, phụ kiện hay thậm chí là cần sa…
Chính band nhạc huyền thoại Metallica đã chứng minh văn hóa rock là ý thức chứ không phải ở phục trang bằng việc tung ra hình ảnh tươi mới khi họ tiến hành ra mắt album Reload năm 1997. Khi ấy, không ít những khán giả mê rock ở Việt Nam đã thấy khá lạ lẫm với hình ảnh 4 thành viên của Metallica trở thành ‘nuột’ không
| Quảng cáo Trung tâm đào tạo đồ họa và tư duy kiến trúc Raun Studio được thành lập và gây dựng vào cuối năm 2011 dựa trên sự cố vấn của các chuyên gia, kiến trúc sư và giảng viên tại các trường ĐH lớn cùng sự nỗ lực của các cán bộ đội ngũ nhân viên trẻ nhiệt huyết. Tính đến nay, trung tâm đã đào tạo thành công nhiều học viên xuất sắc và đạt thành tích cao trong học các cuộc thi thiết kế. Hiện nay lĩnh vực đào tạo tại công ty bao gồm: Chuyên đào tạo: -Hoc thiet ke do hoacác bộ môn autocad, photoshop,3ds max, revit architecture....; -Đồ họa kiến trúc và kĩ thuật diễn họa máy; -Tư duy kiến trúc: các lớp học bổ trợ kĩ năng mềm, kĩ năng sáng tác thiết kế; -Trải nghiệm kiến trúc thông qua các công trình kiến trúc thực tế. |
Ngờ với mái tóc cắt ngắn, y phục jeans bụi bặm đã bị bỏ xó và thay vào đó là những bộ suit bóng bẩy. Không một ai nói Metallica đã mất chất rock cả. Họ vẫn lừng lững đó là một biểu trưng rock dù ở trong hình hài mới mẻ. Và tiếp sau đó, những band nhạc chơi rock về sau cũng đã thay đổi hình ảnh ‘cổ truyền’ là tóc dài, áo xống rách rưới, dây xích loằng ngoằng…
Metallica đã chứng minh văn hóa rock là tinh thần chứ không phải ở phục trang
Đó là minh chứng rõ nhất của ý thức rock. Khi mới xuất hiện, mới nảy nở, những người ăn mặc như vậy được định tức thị ‘rocker’ khác biệt hoàn toàn với đời thường. Nhưng khi, ở ngoài đời những người phục trang kiểu đó đã quá nhiều và khiến hình ảnh ấy trở nên thường nhật, phổ quát, những rocker đời mới cảm thấy họ phải định nghĩa lại giá trị của chính mình bằng cách cự tuyệt ngay những giá trị phổ thông tầm thường đó.
Ở khía cạnh này, band Bức Tường lại rất…rock. Khi làng rock Việt còn buồn nản với việc chơi cover các hits rock Âu-Mỹ, Bức Tường đã lầm lụi một mình ở miền Bắc làm cái việc khác người là cự tuyệt hoàn toàn với lối tư duy cũ mòn ấy. Họ là band nhạc miền Bắc trước tiên thuở đó chơi trật tự mình sáng tác, bất chấp ban sơ nó có thể qua quýt, khờ khạo hay bị ném đá đi chăng nữa. Sự cự tuyệt đó chứng tỏ tư duy của Bức Tường khác hẳn những band nhạc cùng thời và họ đạt được vị trí bữa nay cũng thành ra cho dù thực tế, chất lượng chuyên môn của các thành viên band Bức Tường không hề hơn (nếu không nói là kém) những nghệ sỹ rock cùng thời.
Bức Tường là ban nhạc rock trước hết ở miền Bắc tự chơi nhạc mình sáng tác
Ngoài ra, cũng có những người cho rằng rock phải nói lên được ngôn ngữ của tầng lớp thay vì chỉ yêu đương ủy mị. Xin thưa, đó lại là một quan niệm sai trái nữa. Rock Âu-Mỹ cũng có yêu đương, ủy mị, sến chảy nước đó thôi mà nếu ta dịch ca từ của những bản tình khúc ballad của tất tật các band rock lớn nhỏ, ta đều nhận thấy sự ‘sến súa’ đó. Tình yêu cũng là một đề tài và rocker chọn lọc mọi đề tài để sáng tác. Tuy nhiên, vì rocker khác nhiều nghệ sỹ âm nhạc khác ở chỗ họ tư duy về sự tồn tại, băn khoăn về các giá trị từng lớp nhiều hơn nên bởi thế, trong âm nhạc của họ, đề tài rộng hơn ái tình rất nhiều khiến tình chỉ còn là ‘thiểu số’ trong lòng rock. Và để tư duy được như thế, những rocker cũng phải có bộ óc tương thích hoặc tri thức tầng lớp tương xứng.
Chính cho nên, khi The Doors hát lên những ca từ cấm kỵ trong bản The End, họ đã tạo nên làn sóng dữ dội trái chiều trong lòng nước Mỹ. Với nhiều người cổ hủ khi đó, The Doors là một band nhạc bệnh hoạn khi hát những câu ‘giết cha’ nhưng về sau này, khi giá trị của rock đã được ghi nhận, người ta mới hiểu rõ triết lý mà Jim Morrison đã viết dưới lớp ca từ ấy. Đó là hiện thân của ‘mặc cảm Oedipus’, hiện thân của nỗi băn khoăn về chính bản thân mình của cả một thế hệ. Đời, đúng, tiếng nói thế hệ chính là điều văn hóa rock đã nhân tiện hiện được và tiếc thay, ở Việt nam hiện nay, chẳng có band rock nào nói được ngôn ngữ đời như thế.
The Doors từng bị coi là một ban nhạc bệnh hoạn tại Mỹ vì sáng tác ca khúc với những ca từ cấm kỵ
Điều khiến rock Việt yếu đuối ở điểm quan trọng này chính là bởi rocker Việt đích thực ít có trình độ từng lớp tương hợp với thứ họ đang đeo đuổi. Cực hiếm những rocker như Hồ Quang Hưng, nhóm Lý Lệ Quyên (phiên âm của Little Wings xưa) có kiến thức sâu sắc về triết học. Song, thế hệ của Hưng coi như đã già và đã đi qua. Thế hệ trẻ, ở tuổi 20, thì chỉ nghĩ đến đúng chất liệu và hình thức bên ngoài không hơn không kém.
Đó là lý do mà ta có thể quả quyết rằng, rock Việt ư? Đường còn dài mà mọi người thì cứ mệt nhoài vì ham cãi nhau ai là rock thực thụ quá…
D.A.H (Depplus.Vn)
|
